Plaatsen > Rome > Forum Romanum
Het Forum Romanum is het oude centrum van Rome, gelegen tussen de heuvels
Capitool, Palatijn en Esquilijn. Van oudsher was het forum een moeras tussen
deze heuvels, maar het is door de Etrusken drooggelegd. Het forum was in de
gloriedagen van het Rijk zowel het politieke en juridische als het religieuze en
commerciële centrum van de stad.
Na de drooglegging door de Etrusken diende het gebied eerst als begraafplaats,
rond 600 voor Christus werd begonnen met de bouw van een markt, die uitgroeide
tot de belangrijkste van de stad. Tot de zevende eeuw werd het forum als markt
gebruikt, daarna raakte het in verval. Tegenwoordig is het een van Romes drukst
bezochte bezienswaardigheden.
Curiae
De Curia bevonden zich op het Forum Romanum. Het waren de vroegere
staatgebouwen van Rome. Hier vergaderde de Romeinse Senaat. Ze zaten in twee
lange rijen tegenover elkaar. Een beetje zoals bij het Engelse Parlement.
De Curia had veel symbolische betekenis. In dit gebouw zetelde de senaat (deze
bestond uit allemaal vertegenwoordigers van het volk, dus de patriciërs) die
samen met de consuls beslissingen maakten.
De eerste Curia, de Curia Hostilia, is gebouwd door Tullus Hostilius in de 7e
eeuw voor Christus. Hierop bevond zich, volgens Plinius de oudste muurtekening
in Rome van heroïsche daden. Dat gebouw was in 44v.C door Caesar gesloopt, toen
hij zijn eigen Forum aan wilde leggen. Caesar heeft toen voor de bouw van een
nieuwe Curia betaald, de Curia Julia. Deze zou net even anders geplaatst zijn,
meer passend in het ontwerp van zijn Forum. Met de minder indrukwekkende
plaatsing van de Curia liet hij ook duidelijk zien dat het Senaat het niet
langer voor het zeggen had. Augustus heeft in 29 v.C het gebouw ingewijd. Toen
Augustus het inwijden zei hij “Ik heb het huis van het Senaat gebouwd... met de
macht van de staat volledig in mijn bezit volgens ieders wil, ik heb de vlammen
van burgeroorlog gedoofd, en gaf toen mijn macht op, de Republiek weer
toevertrouwend aan de SPQR (Senatus Populusque Romanum). Hiervoor ben ik
Augustus genoemd”. Stiekem had hij natuurlijk wel gewoon alle macht nog, maar
dit was een voorbeeld van hoe symbolisch dit staathuis was. Augustus heeft ook
het altaar van Victoria (godin van de overwinning) erin laten zetten Dit was ter
verheerlijking van het Romeinse leger en (vooral) ter ere van zijn overwinning
bij de slag bij Actium, toen hij Antonius in een zeeslag versloeg. Later is het
weer verwoest tijdens de brand van Rome in 64 n.C. en weer hersteld door
Domitianus. Na een brand aan het einde van de 3e eeuw na Christus heeft
Diocletianus het weer herbouwd in oorspronkelijke vorm en plaatsgeving, zoals
dus het Curia Hostilia.
De reden dat wij de Curia nog kunnen bewonderen in zijn (bijna) volle glorie, is
dat het eeuwenlang als christelijke kerk heeft gediend. Mussolini heeft het
hersteld in de vorm van de Curia Julia (oftewel hij heeft de kerkelijke trekken
eraf gesloopt).
Basilica Julia
Een Romeins Basilica was een openbaar gebouw waar mensen bij elkaar kwamen
om te handelen, wetten of de wet te bespreken of gewoon om bij te kletsen. Het
Basilica Julia was een van twee grote basilica op het forum. De Julia diende
vooral als gerechtshof, de Aemilia vooral als handelsplaats.
In de basilica huisde (in de 1e eeuw na christus) de centumviri. Dit waren
honderd rechters (later 180). Zij werkten in 4 groepen van 45 in 4 apparte
kamers. Alleen bij hele bijzondere rechtszaken kwamen ze allen bijeen. Plinius
minor beschrijft in 'Epistles' hoe hij pleit voor een vrouw wiens man hertrouwd
is en geen geld meer betaalt aan haar.
Eerst stond op (ongeveer) deze plaats de Basilica Sempronia, maar die werd door
Caesar vervangen met de Basilica Julia (omdat de Sempronia al deels beschadigd
was in een brand, maar vooral ook om zijn naam groot te maken). Hij heeft al
zijn werk gefinancierd door de overwinningen op de Galliers. Augustus heeft de
bouw van de Julia afgemaakt. Enkele Jaren nadat het klaar was, brandde het weer
af (9 n.C). In 12 n.C. werd het weer hersteld. Keizer Diocletianus heeft ook
hieraan dingen nog veranderd na de brand van 283 n.C.
Basilica Maxentius en Constatijn
Deze Basilica is gebouwd door Maxentius in 308 maar afgemaakt door
Constatijn in 312, toen hij Maxentius versloeg bij de Pons Milvius brug in 312.
Doordat Constatijn Maxentius versloeg, werd het Christendom voor het eerst
gelegaliseerd. Deze Basilica werd het centrum voor de rechtspraak en de andere
burgerlijke zaken. Het stond op een enorm podium van 100 x 85 m. De muren van de
Basilica, die wel tot 6 m dik waren, zijn gemaakt van beton en baksteen. Aan de
achterkant van de Basilica stond een 15 m hoge beeld van Constatijn zelf,
waarvan het hoofd, een hand en een voet nog bewaard is gebleven en op de
binnenplaats in het Capitolijnse musea wordt tentoongesteld. Het enige wat nu
nog overeind staat zijn de enorme tongewelven van het gebouw, maar je kan alsnog
een goede indruk krijgen van hoe groot het gebouw zelf is.
Lapis Niger
De Lapis Niger betekent letterlijk ‘zwarte steen’. Het was alleen niet van
steen, maar er lag zwart marmer. De oorspronkelijke zwarte steen is nog te zien
in het Forum museum. Toen men deze zwarte steen weghaalde, kwam met in een oude
ruimte met een altaartje en een van de oudste Romeinse teksten. Waarschijnlijk
was de tekst de zogenaamde lex sacra, de handelingen die moesten worden
uitgevoerd bij het altaar. Dit werd alleen gedaan door de koning. Als iemand
anders daar de plek schenden, moest hij ter dood worden veroordeeld.
Waarschijnlijk was het de cultus plaats van Romulus, de stichter van Rome.
Cultus betekent de plaats waar een god wordt geëerd. (cultus betekent in het
latijn verzorging, onderhoud).
Tempel van vesta
Hij is gebouwd ter ere van Vesta, de godin van het haardvuur. Deze stond
vlakbij het Huis van de Vestaalse Maagden. Deze waren verantwoordelijk voor het
branden houden van het vuur dat nooit mocht doven. Hij was oorspronkelijk
toegeschreven aan de eerste twee keizers van Rome (Romulus en Pompilius).
Diverse malen is hij afgebrand en altijd weer opgebouwd. In de renaissance werd
hij afgebroken om het te gebruiken voor de pauselijke paleizen. Daarom is het
grootste deel nu gereconstrueerd.
Tempel van Romulus
Deze tempel is niet opgedragen aan de stichter van Rome zoals je zou denken
maar aan de zoon van keizer Maxentius, Valerius Romulus, die vroeg stierf. Hij
liet zijn zoon vergoddelijken door deze tempel te bouwen aan de Via Sacra hier
op het Forum. Omdat paus Felix III het in 527 liet opnemen in een kerk (de Santi
Cosma e Damiano) is hij nooit afgebroken. Het is een van de best bewaarde
gebouwen op het forum en één van de oudste voorbeelden van een Romeinse tempel
die een christelijke kerk werd.
Tempel van Julius Caesar
Deze tempel is gebouwd na de moord op Julius Caesar ter ere van de
vergoddelijkte Caesar "Divus Julius". Er is niet meer veel van over. Het is
dichtbij de plaats gebouwd waar Caesar gecremeerd is en het had een
sprekerspodium waar vanaf later de grafredes voor keizerlijke familieleden
werden gehouden.
De regia
Het is een van de oudste gebouwen op het Forum Romanum. Oorspronkelijk was
het verblijf van de Romeinse keizers of hun belangrijkste hoofdkwartier. Later
werd het kantoor van Pontifex Maximus, de belangrijkste priester. Het neemt een
driehoekig stuk land in bezit tussen de tempel van Vesta, de tempel van Julius
Caesar en de tempel van Antonius en Faustina. Toen Caesar pontifex Maximus werd
voerde hij zijn taken hier ook uit. Hij is zeker 2 keer afgebrand en weer
opgebouwd. In de keizerlijke tijd had het meer een symbolische functie, maar in
de 7e en 8e eeuw na Christus werd het gebruikt als privé vertrek.
Pagina van Christiaan, Jeroen, Max van het Gemeentelijk
Gymnasium in Hilversum.
